ЖАМУХЫН ӨЧИЛ
 |
Найман зууны тэртээх Жамухын шарил дээгүүр өнөөдөр талын
болжмор жиргэж эх нутгийн ноён салхинаа гудайсан хялганын
толгой гашуудалтайяа бөхөлзөнө. Тэр газрын цээжийг аниртан
чагнаваас монгол эрсийн нөхөрлөл, гунигт хагацлын тухай
эмгэнэлт түүхийг өгүүлнэ. Олон аймгийн цуст тэмцэл
талын язгууртнуудын өрсөлдөөн Тэмүүжингийн ялалтаар
төгсөж байсан тэр жил... Хаан Жамух нөхөддөө баригдаад
Чингисийн өргөөнөө хүргэгдэж ирэв. Богд эзэндээ халдсан
боол иргэдийг Чингис хаан өвс ногоо хүрэнттэл цаазалж
Жамухыг суллаад өгүүлрүүн.
Жамухыг суллаад өгүүлрүүн.
- Эв эе эвдрэлцэж олонтаа будилсан ч амийг чинь хэлтрүүлье хаан
анд минь. Эгнэгт нөхөрлөлөө бататгаж эгүүрд хамт түшилцэн шүтэлцэн
явтугай чи хэглээн өршөөлийг үзүүлэв. Гэвч нас сүүдэр ид дундаа төрсөн
биеийн хүч чадал төгөлдөржсөн хаан Жамух хариу өчсөн нь,:
анд минь. Эгнэгт нөхөрлөлөө бататгаж эгүүрд хамт түшилцэн шүтэлцэн
явтугай чи хэглээн өршөөлийг үзүүлэв. Гэвч нас сүүдэр ид дундаа төрсөн
биеийн хүч чадал төгөлдөржсөн хаан Жамух хариу өчсөн нь,:
- Өндөр их хаан суудалдаа заларч, өрлөг есөн жанжны чинь тоо бүрэн
байхад би илүүдэх бизээ анд минь. Чамд зай тавьж өгье.
байхад би илүүдэх бизээ анд минь. Чамд зай тавьж өгье.
Үндэс мөчир бөхтэй Хорхоногийн саглагар мод шиг цэцэглэн
ганхаж явсан юмсан. Үйлийн хонгор салхийг минь ямар
тэнгэрийн зайран бөө хөөрөгдсөнийг бүү мэд. Атгаг санаат
эмийн үгэнд орж андгай тангарагаа няцсан цагаас хойш тавилан
заяаны хувь зэрэгт улам бүр шахагдсаар хаан анд чиний өмнө хүрч ирлээ. Анд
минь чи болгоогтун. Тэнгэрт хос наран мандвал газар ган болж гал шатна.
ганхаж явсан юмсан. Үйлийн хонгор салхийг минь ямар
тэнгэрийн зайран бөө хөөрөгдсөнийг бүү мэд. Атгаг санаат
эмийн үгэнд орж андгай тангарагаа няцсан цагаас хойш тавилан
заяаны хувь зэрэгт улам бүр шахагдсаар хаан анд чиний өмнө хүрч ирлээ. Анд
минь чи болгоогтун. Тэнгэрт хос наран мандвал газар ган болж гал шатна.
Монголд хоёр хаан байвал дажин самуун тасрахгүй. Олон дайнд оролцон
чадал хүчиндээ эрдэж явснаа санахад чиний илдийн дор явж
би хэзээ ч чадахгүй. Хаан Чингисийн зарлиг биш гэдгийг мөнх тэнгэр
соёрхтугай! Баатар Жамухын
сүүлчийн өчил гэрээсийг биелүүпж цус гаргалгүй үхүүлэгтүн!
Анддаа бэлэглэсэн алтан бүсийг минь бүслүүлж... аргамаг
сайхан хүлгээр хаан Жамухыг тахиж, агсах зэвсэг хуяг
дуулгы нь асаан хүлэг баатрын ёсоор оршуулагтун!
Эр хүн нөхөрлөхөд хад чулуу хайлж урсаж ч болдгийг
эр хүн эвдрэхэд хан тэнгэр хагарч цуурч ч болдгийг түмэн
үе санатугай! Ийнхүү айлдан эргэхэд Чингис хааны ов товхон
буурал суусан, армаг тармаг сахал дээр нулимсан дусал гялтганав.
чадал хүчиндээ эрдэж явснаа санахад чиний илдийн дор явж
би хэзээ ч чадахгүй. Хаан Чингисийн зарлиг биш гэдгийг мөнх тэнгэр
соёрхтугай! Баатар Жамухын
сүүлчийн өчил гэрээсийг биелүүпж цус гаргалгүй үхүүлэгтүн!
Анддаа бэлэглэсэн алтан бүсийг минь бүслүүлж... аргамаг
сайхан хүлгээр хаан Жамухыг тахиж, агсах зэвсэг хуяг
дуулгы нь асаан хүлэг баатрын ёсоор оршуулагтун!
Эр хүн нөхөрлөхөд хад чулуу хайлж урсаж ч болдгийг
эр хүн эвдрэхэд хан тэнгэр хагарч цуурч ч болдгийг түмэн
үе санатугай! Ийнхүү айлдан эргэхэд Чингис хааны ов товхон
буурал суусан, армаг тармаг сахал дээр нулимсан дусал гялтганав.
Хаадын зарлиг ёсоор болж, мөнх тэнгэрийн таашаалд нийцэв.
